مدیر کل سایت
groupaccounting - ارسال : 50
» بازدیدهای امروز : 2
» بازدیدهای دیروز : 40
» بازدیدهای هفته : 1
» بازدیدهای ماه : 356
» بازدیدهای سال : 1519
» کاربران آنلاین : 0 نفر
» میهمان های آنلاین : 1 نفر
» کل اعضا : 23
» کل مطالب : 50
» کل نظرات : 4

تبلیغات
آخرین ارسال های تالار گفتمان

 

حسابداری محیط زیست یا حسابداری سبز


مقدمه

در عصر حاضر با توجه به وجود برخی از محدودیت های زیست محیطی به ویژه در تجارت جهانی و تنگ شدن عرصه رقابت همگان بر این موضوع توافق دارند که مدیران واحد های تجاری تحت فشار فزاینده ای هستند که نه تنها باید هزینه های عملیاتی را کاهش دهند بلکه باید تاثیرات زیست محیطی حاصل از فعالیت های عملیاتی خود را نیز به حداقل برسانند. این اعمال فشار از طرف گروهایی نظیر سهامداران، دولت، رسانه های گروهی، مصرف کنندگان، سرمایه گذاران و دیگر سازمان ها اعمال می شود. شرکت ها برای کاهش تاثیرات زیست محیطی فعالیت های عملیاتی خود چاره ای به جز این ندارند که اطلاعات مربوط به هزینه های زیست محیطی را نیز در حساب ها و تصمیمات خود وارد کنند.
مطالعات اخیر نشان می دهد که با وجود اندازه و اهمیت خیلی زیاد هزینه های زیست محیطی این هزینه ها توسط مدیران نادیده گرفته شده اند زیرا اطلاعات ارائه شده توسط سیستم حسابداری سنتی در این زمینه عموما ناقص غیر قابل فهم و نامربوط بوده است .‎
حسابداری زیست محیطی سازمان را به ابزاری مجهز می کند که در سیستم حسابداری سنتی تجدید نظر کرده و آن را به گونه ای اصلاح نماید که بتواند اطلاعات مربوط به هزینه های زیست محیطی را پرادزش و به گونه ای مناسب گزارش و در اختیار مدیران قرار دهد. سیستم حسابداری زیست محیطی مبتنی بر اندیشه تحول حسابداری کلاسیک و تکمیل آن است . در این راستا باید هزینه های ناشی از آلودگی و رفع آن به عنوان تابعی از تولید یا خدمات نیز در کنار سود و هزینه حاصل از خود کالاها و خدمات محاسبه شود . حسابداری زیست محیطی می تواند حلقه ارتباطی بین مدیران زیست محیطی و حسابداران ایجاد و هر دو گروه را تشویق کند که با کار در کنار یکدیگر به سویی حرکت کنند که در آینده هم عملکرد مالی و هم عملکرد زیست محیطی شرکت بهتر شود.

 

 

 

 

حسابداری سبز

 

حسابداری محیط زیست چیست؟

حسابداری زیست محیطی شامل مجموعه فعالیت هایی است که موجب افزایش توان سیستم های حسابداری در جهت شناسایی، ثبت و گزارشگری آثار ناشی از تخریب و آلودگی زیست محیطی می شود. حسابداری زیست محیطی مبتنی بر تلفیق زیست محیطی به عنوان یک منبع سرمایه و لحاظ کردن هزینه های زیست محیطی به عنوان یکی از هزینه های قابل قبول در فرآیندهای اقتصادی و محاسباتی است. هدف حسابداری زیست محیطی فراهم آوردن اطلاعاتی است که برای ارزیابی عملکرد، تصمیم گیری، کنترل و گزارشگری به مدیران یاری رساند. حسابداری زیست محیطی بر مفاهیم اقتصادی و زیست محیطی بنا شده و به دلیل عدم استفاده از ارزش های مبتنی بر بازار کاربرد آن مستلزم ایجاد تغییر در فرهنگ است. حسابداری زیست محیطی بخشی از این تغییرات را در سازمان و وسیع تر از آن در جامعه ارائه می کند و با ارائه شناخت اساسی بیشتر و مشارکت در فعالیت های کاری روزانه به تعیین هدف توسعه مستمر به عنوان رویکردی خاص کمک می کند.

تاریخچه حسابداری محیط زیست

از اواسط دهه 70 میلادی شرکتهای صنعتی با مفهوم گزارشگری بدهیهای زیست محیطی روبه رو شدند. شرکتهای یاد شده نخست تمایلی به افشای زیانهای وارده به محیط زیست در صورت های مالی خود را نداشتند اما بر اثر مرور زمان و افزایش میزان خسارت ها شرکتها ناگزیر به رعایت این مسائل شدند.‎
در سال 1975 هیئت تدوین استانداردهای حسابداری نشریه شماره 5 را تحت عنوان حسابداری رویداد های احتمالی جهت کمک به شناسایی این وضیت منتشر کرد که می بایست خسارتهای احتمالی به محیط زیست ( در صورت محتمل بودن وقوع و قابل برآورد بودن مبلغ زیان ) در صورتهای مالی گزارش شود. بدهیهای جبران خسارتهای وارد به محیط زیست به عنوان زیان احتمالی شناخته می شد اما به دلیل مشکلات آینده که در برآورد میزان این زیانها وجود داشت شرکتها و صنایع مختلف رویه های متفاوتی را جهت برآورد این زیانها به کار می برند به طوری که هیچ شرکتی به درستی از رهنمود مزبور پیروی نمی کرد. بنابراین نیاز به اصلاح و تدوین رهنمود جدید احساس می شد.‎
در سال 1976 تفسیر شماره 14 توسط هیئت تدوین استانداردهای حسابداری تحت عنوان برآورد مبلغ یک زیان منتشر شد ولی هیچ گونه اظهار نظری در مورد به تاخیر انداختن ثبت هزینه های زیست محیطی نکرد. خسارتهای ضایعات به منابع منجر به افزایش تقاضای جامعه جهت برقراری قانون دراین مورد شد . کنگره آمریکا در پاسخ به این موضوع قانون حفاظت و بازیافت منابع محیط زیست را در سال 1976 میلادی به تصویب رساند اما این قانون نیز نتوانست کاری از پیش ببرد . بنابراین دومین قانون فدرال تحت عنوان قانون جامع مسئولیت غرامت و بدهی محیط زیست در سال 1980 میلادی تصویب شد براساس این قانون 6/1 میلیارد دلار وجوه سپرده برای هزینه های پاک سازی مکانهایی که به محیط زیست خسارت وارد می کنند اختصاص داده شد . مکانهای ایجاد خسارت توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحد تجزیه و تحلیل و بررسی می شدند.‎
در سال 1990 میلادی هیئت تدوین استانداردهای حسابداری نشریه شماره 8-90 تحت عنوان سرمایه ای کردن هزینه های آلودگی محیط زیست را منتشر کرد. هیئت به این نتیجه رسید که مخارج بدهیها محیط زیست باید بر اساس طرحی مشخص جهت کاهش آلودگی تعیین شود.

دلایل سودمندی حسابداری زیست محیطی

شرکت های تولیدی و خدماتی انواع مختلفی از هزینه ها را محتمل می شوند. هزینه های زیست محیطی یکی از این هزینه هاست. عملکرد زیست محیطی یکی از عوامل بسیار مهم در ارزیابی موفقیت شرکت است. هزینه ها و عملکرد زیست محیطی شرکت به دلایل زیر بایستی مورد توجه خاص مدیریت قرار گیرد:‎
•بسیاری از هزینه های زیست محیطی را می توان با استفاده از تصمیم گیری های تجاری بهتر سرمایه گذاری در فن آوری سازگارتر با زیست محیطی ( صنایع سبز ) و طراحی دوباره فرآیندها و محصولات تولیدی به طور قابل ملاحظه ای کاهش داد و یا اصلا آنها را حذف کرد. زیرا برخی از این هزینه ها ممکن است هیچ ارزش افزوده برای سیستم و یا محصول ایجاد نکنند.‎
•مدیریت بهتر هزینه های زیست محیطی می تواند عملکرد زیست محیطی شرکت را نیز بهبود بخشیده و ( از طریق کاهش آلودگی و حفظ سلامت عمومی ) مزایای قابل ملاحظه ای را برای جامعه به همراه داشته باشد.‎
•درک درست هزینه های زیست محیطی و اطلاع از عملکرد زیست محیطی فرآیند ها و محصولات تولیدی می تواند بهای درست و صحیح و همچنین قیمت گذاری محصولات را بهبود بخشیده و به شرکت ها در طراحی فرآیندها و محصولات سازگارتر با زیست محیطی یاری رساند.‎
‎•ثابت شده است که با توجه به فرآیندها و محصولات تولیدی منطبق با شرایط زیست محیطی بهتر مزایای رقابتی برای محصولات شرکت در میان مشتریان ایجاد می کند.

اهداف حسابداری محیط زیست

1. تعیین فرصتهای محیطی ومحدودکردن هزینه های اضافی که فاقد ارزش افزوده هستند.
2. برآورد ومحاسبه هزینه های محیط زیستی شرکتها و گنجاندن آن عموما در سربار کارخانه.‎
3. مشخص کردن فرصتهای محیط زیستی برای ایجاد سود خالص.‎
4. ایجاد و نگهداری یک سیستم اطلاعاتی محیطی برای ارتقا مدیریت عملیاتی.‎
5. تعیین هزینه ها و بازده آتی ناشی از پیاده سازی سیستم اطلاعاتی مدیریت محیط زیست.‎
6. کمک به طراحی یک فرآیند تولیدی کالاها وخدمات سازگار با محیط زیست.

مزایای حسابداری محیط زیست

مزایای اصلی حسابداری محیط زیست را به طور خلاصه می توان به شرح زیر بیان نمود:‎
•سیستم مناسب حسابداری محیط زیست یک معیار حمایت کننده برای دستیابی به توسعه ی پایدار است که تا اندازه ای ابزار اصلی برای اندازه گیری ، کنترل و تصمیم گیری می باشد.‎
•مخارج زیست محیطی چه هزینه ی سرمایه ای چه هزینه ی جاری به طور چشم گیری روز به روز افرایش می یابد.‎
•مدیریت نیاز به اطلاعات مالی درباره مخارج زیست محیطی دارد.‎
•برنامه ریزی هزینه های اساسی نیاز به اطلاعات مالی دارد.‎
•هزینه های محیط زیست ممکن است در حساب های سربار پنهان شوند و یا به گونه ای دیگر نادیده گرفته شوند.‎
•نیاز بهره مندان ( دولت، سرمایه گذاران، وام دهندگان، بانک ها، سازمان های غیر دولتی و غیره ) به اطلاعات مالی در زمینه ی عملکرد زیست محیطی سازمان های مختلف رو به افزایش است. بسیاری از فعالیت های زیست محیطی کمی است ماهیت مالی دارند و بنابراین تاثیر بسزایی بر هزینه ها، دارایی ها و بدهی های سازمان ها دارند.‎
•بدیهی است که هر واحد تجاری یک ستاده اصلی و یک ستاده ثانوی دارد که آلودگی محیط زیست از جمله آن است. اگر واحد تجاری جهت تعدیل یا جلو گیری از آن هزینه ای نپردازد آن گاه اشخاص ثالث جامعه می بایست متحمل آن شود.‎
•خطرات زیست محیطی ممکن است منجر به بدهی های زیست محیطی هنگفتی شود و متعاقبا سازمان یا واحد تجاری ممکن است متحمل پرداخت های زیادی شود که به طور جدی بر موقعیت نقدینگی و مالی اش اثر می گذارد.‎
•مدیریت صحیح منابع در یک نگرش دوستانه با محیط زیست منجر به فواید مستقیمی همچون ایجاد سرقفلی بالاتر یا تصویری بهتر از سازمان می شود.‎
‎•وجود یک نگرش دوستانه به محیط زیست مزیت رقابتی برای سازمان ها ایجاد می کند.
•حسابداری هزینه ها و عملکرد محیط زیست می تواند پشتیبان توسعه سازمان و اجرای سیستم مدیریت محیط زیست (EMS ) و اعتبار نامه ی 14000 ISO باشد.‎
به دلایل فوق این باور وجود دارد که حسابداری باید نسبت به اندازه گیری، ارزیابی، افشا و عملکرد زیست محیطی در صورت های مالی یا پیوست های آن مسئول باشد. شکی نیست که اندازه گیری عملکرد زیست محیطی به سیستم های حسابداری بستگی دارد اما برای این منظور به اطلاعات بیشتری در مقایسه با اطلاعات مرسوم حسابداری نیاز است . رویکرد پولی به مسائل زیست محیطی به طور کلی درست نیست. اما اقتصاددانان و حسابداران مجبورند تا بهترین برآوردها را طبق فنون رایج به دست دهند.

ماهیت حسابداری محیط زیست

همواره تصور غلطی درباره ماهیت اساسی حسابداری محیط زیست توسط بسیاری از حسابداران وجود دارد لذاحسابداری محیط زیست که گزارشهای آن به طور شفاف مورد قبول واقع شود، هنوز وجود ندارد. درحسابداری، هر گزارشی از ارزشهای دارائی، تخمین بدهیها، اعلام سود، تخمین هزینه ها یا ارزیابی مالی اختیارات سرمایه گذاری جایگزین در حالت رویه ای و به تنهایی ممکن است درست باشند لیکن ممکن است در حالت کلی و روی هم رفته این اطلاعات صحیح نباشند. قضاوتها و قوانین در هر رویه ای همراه با گزینش حسابدار بوده و بر پایه قضاوت و روش گزینشی، پی آمدهای اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی مختلفی عاید خواهد شد. پژوهشهای سالهای اخیر به طور متقاعد کننده ای اثبات می کنند که حسابداری بسیار پیچیده شده است.

معانی متفاوت حسابداری زیست محیطی

1. حسابداری درآمد ملی: حسابداری درآمد ملی مقیاسی از اقتصاد کلان است و می تواند اطلاعاتی در مورد اندازه کیفیت و ارزش منابع مصرف شده ملت و یا یک قوم برای هر دو گروه منابع قابل تجدید و غیر قابل تجدید ارائه کند. اصطلاح حسابداری زیست محیطی ممکن است به این زمینه اقتصاد ملی اشاره داشته باشد. در این زمینه حسابداری زیست محیطی حسابداری منابع طبیعی نیز نامیده می شود. واژه حسابداری منابع طبیعی پس از وارد کردن جنبه های زیست محیطی در سیستم حسابداری ملی مطرح می شود.‎
2. حسابداری مالی: حسابداری مالی شرکت را قادر می سازد تا گزارش های مالی برای استفاده سرمایه گذاران، اعتباردهندگان و دیگر گروه ها تهیه کند. شرکت ها از طریق گزارش های فصلی یا سالانه اطلاعاتی در مورد وضعیت مالی و عملکرد شرکت برای استفاده عموم ارائه می کنند. مبنای تهیه این نوع گزارش ها اصول پذیرفته شده حسابداری ( GAAP ) است. حسابداری زیست محیطی در این زمینه به برآورد بدهی های زیست محیطی و هزینه های قابل ملاحظه آن ( از نظر مالی ) و گزارشگری عمومی آنها اشاره دارد.‎
3. حسابداری مدیریت: حسابداری مدیریت فرآیند شناسایی، گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای اهداف درون سازمانی است. اطلاعات گرد آوری شده در سیستم حسابداری مدیریت برای برنامه ریزی، ارزیابی عملکرد و مقاصد کنترلی به کار برده می شود. برخلاف حسابداری مالی که متاثر از اصول پذیرفته شده حسابداری است حسابداری مدیریت براساس نیاز و هدف بکار گیری آن در شرکت های مختلف متفاوت است. حسابداری زیست محیطی در زمینه های حسابداری مدیریت به استفاده مدیران از اطلاعات مربوط به هزینه ها و عملکرد زیست محیطی شرکت برای گرفتن هزاران تصمیم تجاری اشاره دارد. حسابداری مدیریت زیست محیطی زیر مجموعه ای از حسابداری زیست محیطی است. این مفهوم به طورعام برای فراهم کردن اطلاعات برای تصمیم گیری درون سازمانی استفاده می شود اگرچه اطلاعات حاصل شده می تواند برای اهداف دیگری مانند گزارشگری برون سازمانی نیز به کار رود.‎
‎اتحادیه بین المللی حسابداری، حسابداری مدیریت زیست محیطی را به شرح زیر تعریف کرده است:
حسابداری مدیریت زیست محیطی به معنی مدیریت زیست محیطی و عملکرد اقتصادی از طریق اجرا و توسعه سیستم ها و روش های مناسب مربوط به زیست محیطی است که ممکن است شامل گزارشگری و حسابرسی در بعضی از شرکت ها شود. حسابداری مدیریت زیست محیطی معمولا شامل هزینه یابی چرخه عمر، ارزیابی سود ها و برنامه های راهبردی برای مدیریت زیست محیطی شود.‎
در تعریف حسابداری مدیریت محیط زیست توسط EMA چنین آورده شده است: جمع آوری، تجزیه و تحلیل و استفاده از اطلاعات مالی و غیر مالی به منظور بهینه کردن عملکرد اقتصادی و زیست محیطی واحد های تجاری و به منظور دستیابی به مصرف معقول منابع طبیعی در واحد تجاری. وسعت اطلاعاتی که از طرف EMA در بر گرفته می شود خیلی واضح نیست ولی آنچه از طرف عموم پذیرفته شده این است که اطلاعات مورد استفاده تنها به اطلاعات مالی (پولی ) محدود نمی شود و اطلاعات غیر پولی را نیز شامل می شود.

با پیدایش حسابداری محیط زیست در دو دهه اخیر برداشت های گوناگونی از مفهوم حسابداری مدیریت محیط زیست گسترش یافته است. برای استفاده کنندگان گوناگون که نیازمند اطلاعات زیست محیطی مربوط به شرکت می باشند شیوه های گوناگون و ابزارهایی برای حسابداری محیط زیست به منظور برآوردن این نیازهای اطلاعاتی وجود دارد. در هر حال بر روی دو گروه اصلی از اثرات زیست محیطی مربوط به شرکت ها توافق گسترده ای وجود دارد:‎
الف) اثرات زیست محیطی شرکت ها بر روی سیستم اقتصادی شرکت ها.‎
ب) اثرات مربوط به شرکت بر روی سیستم محیط زیست.

خدمات حسابداری مدیریت زیست محیطی

حسابداری زیست محیطی در زمینه حسابداری مدیریت خدماتی را به مدیران واحد تجاری ارائه می کند. مدیریت می تواند در تعدادی از تصمیمات داخلی خود به شرح زیر از اطلاعات حاصل از حسابداری زیست محیطی بهره مند شوند:‎
•طراحی محصول.‎
•طراحی فرایند تولید.‎
•ارزیابی عملکرد.‎
•سرمایه گذاری در دارایی های ثابت.‎
•کنترل هزینه ها.‎
•مدیریت ضایعات.

چه شرکت هایی می توانند حسابداری زیست محیطی را اجرا کنند؟

حسابداری زیست محیطی می تواند در شرکت های بزرگ و کوچک صنایع مختلف و همچنین در بخش های تولیدی یا خدماتی به کار گرفته شود. حسابداری زیست محیطی را می توان در مقیاس های بزرگ و در مقیاس های کوچک تر با روشی منظم و سیستماتیک یا براساس مبانی مورد نیاز به کار گرفت. شکل انتخاب حسابداری زیست محیطی توسط شرکت ها اهداف و دلایل استفاده از آن را منعکس می کند. در هر شرکتی حمایت مدیریت ارشد سازمان برای موفقیت اجرای حسابداری زیست محیطی ضروری است زیرا حسابداری زیست محیطی ممکن است باعث ایجاد نگاهی تازه به هزینه های زیست محیطی، عملکرد و تصمیم های شرکت در این زمینه شود. تعهد مدیریت ارشد سازمان در اجرای حسابداری زیست محیطی باعث ایجاد انگیزه و نگرش مثبت در کارکنان برای پذیرش این نوع حسابداری می شود.‎
شرکت ها برای اجرای حسابداری زیست محیطی باید تیم های عملیاتی شامل طراحان سیستم، شیمی دان ها، مهندسان، مدیران تولید، اپراتورها ، کارمندان، دایره خرید و حسابداران ( کسانی که احتمالا قبل از این با یکدیگر همکاری نداشته اند ) را در کنار یکدیگر به کار گیرند زیرا حسابداری زیست محیطی موضوع قابل بحثی صرفا در حوزه حسابداری نیست و نیازمند گردآوری اطلاعاتی از تمام گروهای مزبور است. این افراد برای رسیدن به دیدگاه و فهم مشترک در مورد حسابداری زیست محیطی و واقعیت بخشیدن به این دیدگاه نیازمند گفتگو با یکدیگر هستند. شرکت های دارای سیستم رسمی مدیریت زیست محیطی ممکن است مایل باشند که به حسابداری محیط زیست نیز رسمیت بخشند زیرا این موضوع ابزار حمایتی برای گرفتن تصمیم های منطقی در این شرکتهاست. در بسیاری از شرکت هایی که اجرای سیستم های جدید تجاری را شروع کرده و یا در حال تجربه آن هستند حسابداری زیست محیطی می تواند در هر یک از روش های زیر نقش ایفا کند:‎
•هزینه یابی بر مبنای فعالیت.‎
•مدیریت بر مبنای فعالیت.‎
•مدیریت کیفیت جامع.‎
•مدیریت کیفیت جامع یا نگرش زیست محیطی.‎
•فرایند مهندسی مجدد و کاهش هزینه ها.‎
همه روش های مزبور با حسابداری زیست محیطی سازگارند و می توانند منبعی برای گردآوری اطلاعات زیست محیطی برای گرفتن تصمیم های تجاری در این زمینه محسوب شوند. شرکت های استفاده کننده از این سیستم ها ممکن است بخواهند پذیرش صریح حسابداری زیست محیطی را به عنوان بخشی از فعالیت های خود مد نظر قرار دهند.

پیاده سازی حسابداری زیست محیطی

در ادامه ده گام در راستای رسیدن به محیط مناسب و سودآور با استفاده از حسابداری زیست محیطی ارائه می شود. همچنین برای دستیابی به نتیجه های مناسب باید تقدم و تاخر مراحل رعایت شود.

1. در اولین مرحله لازم است آثار زیست محیطی عملیات شرکت شناسایی شود. آثار زیست محیطی یعنی ماده و انرژی که به درون شرکت راه یافته در آن جاری و سپس خارج می شود و نیز شامل آثار ناشی از این جریان ها است. در این مرحله باید یک مدل مفهومی ایجاد کرد و کلیه مواد و انرژی وارد شده و فرآیند گردش مواد و انرژی را شناسایی و این فرآیند را تا تولید کالا، ارائه خدمات و یا ضایعات ردیابی و به صورت نمودار نشان داد. در این نمودار شرکت به شکل ( جعبه ) ای است که انرژی و مواد به آن وارد می شود و کالاها، خدمات و ضایعات ( یا هر آنچه به شکل کالا یا خدمات دارای ارزش افزوده تجسم نمی نماید ) از آن خارج می گردد. این مدل ورودی – خروجی را که به صورت کلی بیان شده باید به نمودار جریان تبدیل کرد که نموداری مشروح تر همراه با جزئیات بیشتر است و نشان می دهد ضایعات در کدام یک از مراحل طراحی، تولید، انبارداری، توزیع یا فرآیند اداری اتفاق می افتد. علاوه بر این مسئولیت های قانونی شرکت در زمینه رعایت محیط زیست با توجه به آثار محیطی عملیات شرکت شفاف سازی شود. سپس باید جریان های عمده ماده و انرژی را که در ( نمودار جریان ) شناسایی شده به صورت مقداری مشخص نمود. یعنی برای تمام ورودی ها و خروجی ها اعم از کالا، خدمات یا ضایعات مقادیر مناسب و قابل اتکایی در مدل قرار دارد. از آنجا که ماده هیچگاه از بین نمی رود مقادیر ورودی که قابل ردیابی در محصولات دارای ارزش افزوده نباشند حتما ضایع شده اند مگر آنکه هنوز به مصرف نرسیده باشند.‎
این مرحله نشان می دهد که سیستم حسابداری تا چه حد برای دنبال کردن موارد غیر پولی نقص دارد. اما نتایج آن که تجزیه و تحلیل ورودی – خروجی نامیده می شود ممکن است برای بهبود محیط زیست بسیار تعیین کننده و با ارزش باشد. این بررسی همچنین ارائه دهنده ارقام بنیادی است که می توان بر اساس آنها عملکرد آینده شرکت را ارزیابی کرد. حسابداری زیست محیطی باید ریشه در درک جریان های ماده، انرژی و آثار محیطی داشته باشد نه بر اساس جریان های مالی و اندازه گیری آنها با درک این جریان ها و آثار آنها می توان دریافت که هزینه های محیطی از کجا ناشی می شوند.سپس با ردیابی و ثبت جریان های اصلی ماده و انرژی می توان مبنایی را برای مدیریت و بهبود عملکرد محیطی ایجاد کرد. بهبود سود آوری نیز از طریق کاهش ضایعات و بهره برداری بهتر از منابع حاصل خواهد شد.

2. هزینه های زیست محیطی شرکت شناسایی شده و اطلاعات اولیه ای در مورد تنوع، پراکندگی، وسعت و علت آنها جمع آوری شود. هزینه های محیطی ممکن است در تمام مراحل زنجیره ارزش شرکت از تحقیق و طراحی گرفته تا تولید، توزیع، مصرف و حتی فراتر ازآن تا مرحله استفاده مجدد و بازیافت ایجاد شود. این هزینه ها ممکن است در تمام قسمت ها و عملیات بوجود آیند. بسیاری از این هزینه ها در حساب های سربار و اداری پنهان شده اند. از اطلاعاتی که در بررسی جریان های ماده و انرژی شرکت بدست آمده ( مرحله اول ) باید برای شناسایی و تعیین هزینه های محیطی پنهان تر استفاده شود. هزینه های محیطی به فعالیت هایی ارتباط خواهد داشت که به این جریان ها و آثار مرتبطند. سپس لازم است مقادیر و میزان اهمیت هزینه های محیطی به طور تقریبی برآورد شود. برای مثال باید مشخص نمود که کل هزینه های محیطی چند درصد فروش است؟ این مرحله در کاهش هزینه ها و بهبود سود اهمیت بسزایی دارد. برآورد هزینه ها به مبالغ کمتر موجب می شود که اهمیت هزینه ها کمتر از واقع برآورد گردد. فایده اولیه این برآورد تقریبی از کل هزینه های محیطی این است که با مشخص کردن اندازه و اهمیت آن و نیز سودآوری بالقوه ای که از بهبود عملکرد محیطی حاصل می شود می توان توجه مدیریت را جلب کرد.

3. در مورد جریان های ماده و انرژی داده های غیر مالی در تمام شرکت ردیابی و گزارش شود بیشتر موارد معیارهای غیر مالی مربوط تر، به هنگام تر و فهم پذیرترند. جمع آوری و گزارشگری منظم داده های غیر مالی بازخورد هایی را فراهم می آورد که از نیروی کار حمایت می کند یعنی پشتیبانی از افرادی که وجود آنها و عملکردشان برای دستیابی به یک محیط خوب حیاتی و ضروری است.

4. هزینه های محیطی ردیابی و گزارش شود. یعنی هزینه هایی که در مرحله دوم شناسایی شده باید در چارچوب سیستم حسابداری رسمی ثبت و دنبال شود. هزینه های زیست محیطی باید به طور منظم و هدفمند ثبت شوند زیرا در غیر این صورت مانند گذشته بیشتر رویت ناپذیرند و بی اهمیت شمرده خواهند شد. این امر در رابطه با هزینه های محیطی داخلی یعنی بخشی از هزینه هایی که شرکت از قبل آنها را متحمل می شده نیز صدق می کند. کلیه واحد های تجاری دارای هزینه های محیطی خارجی هستند که از فعالیت هایشان ناشی می شود. اما دیگر موسسات و به طور کلی جامعه باید این هزینه ها را متحمل شوند. این موارد نیز درخور ردیابی است و شرکت های آینده نگر به ارزش چنین ردیابی آگاهند. برای اکثر شرکت ها هزینه های محیطی داخلی به قدری زیاد است که استفاده از روش پیشنهادی برای آنها توجیه پذیر است.

5. مدل های تصمیم گیری مورد استفاده در شرکت از نظر حساسیت نسبت به آثار و هزینه های محیطی بررسی شود. بیشتر شرکت ها مدل های تصمیم گیری مربوط به قبل از شناخت هزینه های محیطی یعنی زمانی که تصمیم های محیطی آنها به شکل رعایت مقررات و یا پرداخت جرایم بود را به کار می برند. اما امروزه مشخص شده که باید در تمام تصمیم گیری های مهم نسبت به هزینه های محیطی حساسیت داشت. ضمن اینکه می توان این هزینه ها را در مرحله طراحی، تولید و خدمات مربوط به محصول و فرآیند های تولید آنها کنترل کرد.

6. هدف های زیست محیطی و معیارهای غیر مالی عملکرد در سیستم بودجه بندی و ارزیابی عملکرد دخالت داده شود. برای هدف های زیست محیطی لازم است جایگاهی مانند هدفهای راهبردی و مالی تعیین گردد. سیستم های ارزیابی عملکرد و پاداشی که هزینه ها و هدف های زیست محیطی را نادیده می گیرند به سیاست های محیطی هدفمند و ابتکارهای راهبردی آسیب وارد می کنند.

7. برای تخصیص هزینه های زیست محیطی به تولیدات، فرآیندها و واحدهای سازمانی روش های بهتری ابداع شود. استفاده از هزینه یابی برمبنای فعالیت و مدیریت بر مبنای فعالیت ( ABM ) هزینه های زیست محیطی را به میزان چشمگیری کاهش می دهد و عملکرد محیطی را بهبود می بخشد. هزینه یابی بر مبنای فعالیت و مدیریت برمبنای فعالیت ابزار و مفاهیمی هستند که حسابداری مدیریت را متحول کرده و در سازمان های رقابتی پیشرفته جهانی نقش جدید و قدرتمندی را به حسابداری بخشیده اند. با کمک این روش ها می توان هزینه ها را به فعالیت های ایجاد کننده آنها ربط داد و از این طریق آنها را به تولیدات و فرآیند هایی متصل کرد که نیازمند فعالیت های یاد شده هستند. این ارتباط و ردیابی هزینه ها یا به عبارت دیگر هزینه یابی بر مبنای فعالیت این امکان را می دهد که بتوان هزینه ها را بطور دقیق تر به تولیدات و فرآیندها تخصیص داد و این کار را با دقتی بیش از روش های سنتی حسابداری که هزینه های زیست محیطی را بی هدف و بدون هیچگونه تمایزی به تمام تولیدات و فرآیندها تخصیص می دهد به انجام رساند. در مدیریت بر مبنای فعایت اصل بر این است که هزینه ها را نمی توان به طور مستقیم مدیریت کرد بلکه باید فعالیت های ایجاد کننده این هزینه ها را مدیریت کرد. از این رو لازم است مشخص گردد که فعالیت ها چه هزینه هایی را ایجاد می کنند و چه چیزی موجب فعالیت های یاد شده می شود. این کار باعث خواهد شد که در مواردی همچون قیمت گذاری تولید، افزایش سطح تولید، افزودن یا متوقف کردن خط تولید تصمیم های منطقی تری گرفته شود.‎
روش های هزینه یابی سنتی هزینه های محصول را به شدت تحریف می کنند و این امر نه تنها موجب تصمیم های ضعیف در مورد تولیدات می شود بلکه به سود آوری شرکت نیز لطمه می زند. تولیداتی که هزینه محیطی شان تحریف شده و در نتیجه قیمت آنها کمتر از قیمت واقعی شان تعیین شود به طور بی رویه مصرف خواهند شد ضمن آنکه هزینه آنها را باید جامعه بپذیرد. مدیریت بر مبنای فعالیت به اهمیت تصمیم های گرفته شده در مرحله طراحی توجه دارد زیرا در این مرحله بیش از 90 درصد هزینه های زیست محیطی تعیین می گردد. به کارگیری مدیریت برمبنای فعالیت از تلاش های انجام شده جهت جلو گیری از آلودگی و طراحی مبتنی بر رعایت محیط زیست حمایت می کند.

8. دامنه حسابداری زیست محیطی از طریق تجزیه وتحلیل چرخه حیات و زنجیره ارزش گسترش یابد. از طریق تجزیه و تحلیل چرخه حیات باید هزینه ها و آثار زیست محیطی ورودی ها و خروجی های شرکت مشخص شود. در این روش باید ورودی های مواد و انرژی شرکت در طول مسیر قبلی آنها یعنی برگشت به عقب و گذشتن از مسیر فروشندگان مواد به شرکت و عرضه کنندگان آنها و سرانجام تا رسیدن به زمین ( کره خاکی ) ردیابی شود. علاوه بر این خروجی های مواد و انرژی شرکت ( تولیدات، خدمات و ضایعات ) نیز در طول مسیری که در آینده طی می کنند یعنی گذشتن از مسیر مشتریان و مصرف کنندگان بعدی تا مرحله استفاده مجدد بازیافت ها و یا دورریزی و برگشتشان به زمین، ردیابی شود. آگاهی از این هزینه ها و آثار زیست محیطی قبلی و بعدی آنها و شناسایی این که ارزش افزوده در کجای این مسیر ایجاد شده یا از دست رفته کلید کسب برتری رقابتی راهبردی است.

9. با انتشار گزارش های زیست محیطی اعتقادات و مسئولیت های شرکت در خصوص محیط زیست بهتر افشاء شود و به اطلاع افراد ذینفع برسد. این امر نه تنها گواهی برتعهد و تلاش آنها در رابطه با محیط زیست خواهد بود بلکه موجب می شود با افراد ذینفع برون سازمانی نیز وارد مذاکره شده و از آنها برای تعریف محیط زیست برتر دعوت به مشارکت شود.

10. هدف سازمان را باید توسعه پایدار قرار داد. امروزه باید بتوان بهبود مستمر کیفیت زندگی بر روی کره زمین را در آینده تضمین کرد و این تلاش چیزی بیش از یک برتری زیست محیطی است. در برتری زیست محیطی به افزایش کارآمدی منابع و از بین بردن یا کاهش ضایعات و آلودگی توجه می شود. بهبود برتری محیطی موسسات برای تحقق توسعه پایدار ممکن و ضروری است. توسعه پایدار به زیست کارآیی جنبه های دیگر را نیز اضافه می کند که شامل ابعاد کار ( انجام فعالیت های اقتصادی در محدوده ظرفیت تحمل کره زمین ) و توزیع ( چگونگی تقسیم منافع و هزینه ها بین افراد ) و تقسیم این منافع و هزینه ها بین نسل حاضر و نسل های آینده ( دارایی های بین نسلی ) است بدین ترتیب اجرای حسابداری زیست محیطی باعث شناسایی هزینه های پنهان و درک بیشتر هزینه های زیست محیطی می شود و هدف اصلی این حسابداری که همانا کسب اطمینان از شناسایی کلیه هزینه های مربوط و با اهمیت در تصمیم گیری های تجاری است تحقق می یابد.

کاربردهای حسابداری محیط زیست

‎1. کاربرد حسابداری محیط زیست در هزینه یابی: عموما موسسات جهت ارزیابی تقاضا برای محصول و قیمتی که بازار مایل به پرداخت آن محصول است شرایط حاکم بر بازار را مدنظر قرار می دهند. جهت تعیین سودآوری کافی و توجیه قیمت فروش محصول باید بهای تمام شده را با قیمت بازار مقایسه کرد. تولید کنندگان هنگام تصمیم گیری جهت تعیین نوع، مقدار و قیمت محصولات خود به عواملی از قبیل شرایط بازار، حفظ مشتری و رشد بلند مدت صنعت توجه می کنند. مهمترین عامل بررسی در ارتباط با محصول، هزینه یابی صحیح آن است. در شرایطی که نتوان هزینه های زیست محیطی را به نحو مطلوب تخصیص داد بین محصولات تولیدی نوعی یارانه متقاطع حادث خواهد شد. در بیشتر موارد محصولات مختلف به شکل فرآیند های تولیدی متفاوت تولید می شوند و هر فرآیندی هزینه زیست محیطی مربوط به خود را دارد.

2. کاربرد حسابداری محیط زیست در تصمیمات سرمایه گذاری: نخستین وظیفه مدیریت واحد تجاری، شناسایی و اندازه گیری هزینه های زیست محیطی با روشی سیستماتیک و پایدار است. یکی از این کاربرد های خاص حسابداری محیط زیست برای تحلیل های سرمایه گذاری ارزیابی هزینه کل می باشد. این روش ارزیابی به وسیله سرمایه گذاران به ویژه سرمایه گذاران محیط زیست ارزیابی دقیق تر سودآوری بالقوه سرمایه گذاری های انجام شده مورد استفاده قرار می گیرد. چهار عنصر اساسی این روش ارزیابی که باعث ارائه اطلاعات مفید تری نسبت به دیگر مدل های ارزیابی شده است عبارتند از:
•ارائه صورت جامع تری از هزینه ها که شامل هزینه های غیر مستقیم و نامشهود نیز باشد.‎
•تخصیص مطلوب هزینه هایی که معمولا به حساب های سربار تسهیم می شوند یا بر مبنای محرک هزینه نامناسب تخصیص داده شده یا اینکه اصلا تخصیص پیدا نکرده اند.‎
•ارزیابی پروژه های بلند مدت به منظور کسب منافع بیشتر از سرمایه گذاری که معمولا بعد از طی یک دوره زمانی 2 الی 3 ساله بازیافت می باشد.‎
•شاخص های سود آوری که ارزش زمانی پول در نظر می گیرند.

3. کاربرد حسابداری محیط زیست در طراحی برنامه های راهبردی: درک ماهیت و اندازه هزینه های عملیاتی بلند مدت هر واحد تجاری جهت موفقیت آن امری حیاتی است. واحدهای تجاری هنگام طراحی برنامه های راهبردی به بازاری که در آن کالاها و خدمات خود را ارائه و نیز به منابعی که در کنترل دارند نگریسته و در مرحله بعد در موقعیتی قرار می گیرند تا در مورد تعیین این موضوع تصمیم گیری کنند بهترین سود بالقوه در کجا قرار دارد و چه راهبردهایی جهت به دست آوردن این سود مورد نیاز است. سود بالقوه به طور قابل ملاحظه ای می تواند از طریق هزینه های زیست محیطی و چگونگی مدیریت این هزینه ها تحت تاثیر قرار گیرد. از این رو حسابداری محیط زیست را عنصری راهبردی موفقیت بلند مدت واحد تجاری قلمداد می کنند.

گزارشگری زیست محیطی

‎از آنجایی که حسابداری زیست محیطی گزارشگری زیست محیطی را نیز دربردارد و عملکرد زیست محیطی از دید استفاده کنندگان گزارشهای مالی حائزاهمیت است، لیکن افشای هزینه های زیست محیطی در راستای حفظ ثروت سهامداران موجبات افزایش ارزش بنگاه انتفاعی را فراهم می سازد. و اگرچه منافع اینگونه هزینه ها قابل تقویم به ریال نیست، ولی درعین حال ایجاد تمایز در بنگاه انتفاعی به عنوان یک صنعت سبز را موجب می گردد و علی رغم وجود مزیتها در حفظ بازار رقابتی در میان صنایع مشابه غیرسبز، از طـــریق ایجاد محبوبیت اجتماعی، آثار مفید و مـــوثری بر قیمت سهام اینگونه بنگاهها در بازار بورس اوراق بهادار خواهد داشت، لذا گزارشگری زیست محیطی با نگاه دقیق تری باید مورد توجه مدیران واحدهای اقتصادی باشد، به ویژه واحدهایی که در زمینه زیست محیطی متحمــل مخارج زیادی می گردند.

‌واحدهای اندازه گیری در حسابداری محیط زیست

اگر حسابداری سبز جدی گرفته شود نباید به دلیل دشواری دراندازه گیری (قیمت گذاری )برای خدمات محیط زیستی کنار گذاشته شود، بلکه این خدمات باید به صورت دقیق تعریف گردد هرچند تعریف خدمات زیست محیطی به طور روشمند و اقتصادی با تعریف کالاها و خدمات استفاده شده در حسابهای درآمدی سنتی سازگار است. بطور خلاصه حسابهای ملی خرید و فروش کالاها و خدمات در اقتصاد را با وزن بهای آن برای رسیدن به یک جمع انباشته مانند تولید ناخالص داخلی (GDP)محاسبه می کنند. این حسابها به تنهایی فاقد معنای کاربردی بوده و نوع داده هایی که در محاسبه GDP‏ به کار می رود معمولا با مشخصات و واحد های اندازه گیری مشخص هستند ازقبیل محصولات و خدمات تولیدی توسط بنگاهها بدلیل اینکه این کالاها و خدمات در بازارهای مشخصی معامله می شوند دولتها معمولا این نوع کالا وخدمات را درمحاسبه تولید ناخالص داخلی محاسبه می کنند هرکسی می داند یک ماشین یا خانه چیست ولی اگر محصولات و خدمات محیط زیستی را محاسبه کنیم چطور؟ لذا با یک مشکل مواجه خواهیم بود و آن اینکه چنین تعریف واحدی از محصولات و خدمات محیطی وجود ندارد. بدلیل اینکه بسیاری از خدمات محیط زیستی کالاهای عمومی هستند بازارهای شفافی برای واحدهای آنها دردسترس نیست. لذا وجود این بازار برای خدمات اکوسیستم همراه با چالشی خواهد بود. درعمل چنین بازارهایی گرایش به نقض واحدهای استاندارد اندازه گیری تجاری دارند. زمانیکه قانون گذاران تلاش به جبران زیانهای اکولوژیکی دارند ناچارند تکیه کنند بر واحدهای غیرمتعارف از قبیل یک متر مکعب رطوبت، یک پوند نیتروژن یا تعداد زیست بوم وحشی. این واحدهای اندازه گیری نامربوطند زیرا آنها ترکیبی از کالاها و خدمات چند گانه هستند به عبارت دیگر رطوبت شامل مزایای عمومی و خصوصی بیشماری است. غیر واقعی بودن این اندازه گیری ها قابل فهم و از جنبه رویه ای دچار مشکل است. در کل منافع آنها را باید جهت محاسبه در تولید ناخالص داخلی و ملی باید اندازه گیری و محاسبه نمود اما باید درنظر داشت وقتی که این واحدهای اندازه گیری ترکیبی جهت سازگاری به واحدهای تجاری تعدیل یابند هیچ تضمینی جهت حفظ این کیفیت خدمات و محصولات اکولوژیکی وجود ندارد.

نتیجه گیری

حسابداری زیست محیطی ابزاری جامع و فراگیر برای وارد کردن ملاحظات زیست محیطی در تصمیم گیری های تجاری است. وارد کردن هزینه های زیست محیطی داخلی درسیستم حسابداری به شرکت ها کمک خواهد کرد تا تصمیماتی اتخاذ نمایند که علاوه بر افزایش سود آوری بلند مدت عملکرد زیست محیطی را نیز بهبود بخشیده و با معرفی خود به عنوان صنعت سبز به بازار سرمایه موجبات افزایش ثروت سهامداران را فراهم آورند. پذیرش این نوع حسابداری می تواند شرکت را در یک وضعیت رقابتی مناسب با سایر شرکت ها که تنها حسابداری متداول و مرسوم را به کار می برند قرار دهد.
سیستم حسابداری زیست محیطی مبتنی بر اندیشه تحول حسابداری کلاسیک و تکمیل آن است. در این راستا باید هزینه های ناشی از آلودگی و رفع آن به عنوان تابعی از تولید یا خدمات نیز در کنار سود و هزینه حاصل از خود کالاها و خدمات محاسبه شود. سیستم مدیریت هزینه های زیست محیطی باید روشی برای حسابداری تمام هزینه های زیست محیطی داشته باشد و هزینه های زیست محیطی اجتماعی و داخلی را با هم به منظور تسهیم هزینه ها و طراحی محصولات و فرآیند های تولیدی و دیگرتصمیمات آتی شرکت به کار گیرد. شرکت ها هر چند با مقیاس و چارچوب محدود و کوچک می توانند به طور فزاینده ای در حسابداری زیست محیطی پیشرفت کنند. شرکت ها می توانند ابتدا حسابداری زیست محیطی را در مورد هزینه هایی اجرا کنند که بیشترین اطلاعات را در مورد آنها دارند و سپس به سمت فعالیت هایی حرکت کنند که تعیین درآمد و هزینه زیست محیطی آنها مشکل تر است. در جایی که برآورد هزینه های زیست محیطی داخلی شرکت مشکل است و یا مدیریت ارشد سازمان در مورد تعیین و ردیابی این هزینه ها حمایت قابل توجه نمی کند شاید بهتر باشد که این هزینه ها به صورت کیفی برآورد و ارزیابی شوند.



:: بازدید: 6289 مرتبه
:: موضوع: حسابداری - آموزش حسابداری
0 دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید

هیچ نظری برای این مطلب وجود ندارد ! اولین نفر باشید ...

ارسال نظر

نظر شما :

برای افزایش امنیت لطفا کدی را که در تصویر زیر می بینید در کادر وارد کنید :
CAPTCHA Image   Reload Image
Enter Code*: